Co na gardło dla niemowlaka? Bezpieczne sposoby i porady

Najważniejsza zasada brzmi: przed podaniem czegokolwiek niemowlęciu należy skontaktować się z pediatrą. Leczenie zawsze zależy od przyczyny, a w przypadku infekcji wirusowych stosuje się głównie środki łagodzące objawy, takie jak nebulizacje z soli fizjologicznej czy preparaty miejscowe z ektoiną. Bakteryjne zapalenie gardła wymaga natomiast wdrożenia antybiotykoterapii. Zapraszamy do lektury, w której szczegółowo omawiamy bezpieczne metody postępowania.

Dlaczego niemowlę choruje na gardło?

Zdecydowana większość przypadków zapalenia gardła u dzieci w pierwszym roku życia ma podłoże wirusowe. Za infekcję najczęściej odpowiadają rinowirusy, a także enterowirusy i adenowirusy. Znacznie rzadziej, choć z ostrzejszym przebiegiem, diagnozuje się zakażenia bakteryjne wywołane przez paciorkowce (Streptococcus pyogenes).

Do zakażenia dochodzi zwykle drogą kropelkową, a ryzyko wzrasta w okresie jesienno-zimowym. Niemowlęcy układ immunologiczny nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, przez co maluchy chorują nawet kilka razy w roku. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym jest oddychanie przez usta, które wynika z zatkanego nosa i prowadzi do wysuszenia śluzówek.

Wśród pozostałych przyczyn wymienia się także narażenie na dym papierosowy oraz przebywanie w pomieszczeniach z suchym powietrzem. Warto w tym miejscu dodać, że podobne objawy może dawać mononukleoza, jednak dotyka ona przede wszystkim dzieci starsze i dorosłych.

Jak rozpoznać rodzaj infekcji u malucha?

Wirusowe zapalenie gardła u niemowlęcia charakteryzuje się stopniowym narastaniem dolegliwości. Pierwszym sygnałem bywa uczucie drapania i pieczenia w gardle, któremu towarzyszy suchy kaszel oraz katar. Stan podgorączkowy lub temperatura nieprzekraczająca 38°C to kolejny typowy objaw. Podczas płaczu można usłyszeć chrypkę, a na błonie śluzowej gardła dostrzec zaczerwienienie.

Objawy sugerujące anginę

Zupełnie inaczej przebiega zakażenie bakteryjne. Pojawia się ono nagle, a temperatura ciała przekracza 38°C. Węzły chłonne szyjne stają się widocznie powiększone i bolesne przy dotyku. Dziecko robi się rozdrażnione, płaczliwe i ospałe, może też odczuwać bóle mięśni i dreszcze.

Charakterystycznym sygnałem alarmowym jest żółto-biały osad na języku i migdałkach. W przypadku anginy ropnej dołączają do tego ropno-śluzowe czopy oraz grudki w gardle, które mogą utrudniać oddychanie i połykanie śliny. W odróżnieniu od infekcji wirusowej, przy anginie nie obserwuje się suchego kaszlu.

Bezpieczne preparaty i metody łagodzenia bólu

Podstawą walki z gorączką i dolegliwościami bólowymi są leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, których dawkę ustala lekarz. Przyczyny wirusowej nie leczy się antybiotykami, więc cała terapia opiera się na łagodzeniu objawów. Stosuje się wtedy preparaty działające miejscowo, które muszą być dostosowane do wieku dziecka.

W aptekach dostępne są wyroby medyczne z ektoiną, którą można bezpiecznie aplikować już od 1. miesiąca życia. Substancja ta tworzy na podrażnionej śluzówce ochronną barierę, ograniczając wnikanie wirusów i bakterii. Podobne działanie wykazują preparaty z nanocząsteczkami srebra, które spowalniają rozwój zakażenia w jamie ustnej.

Nebulizacja jako sposób na nawilżenie dróg oddechowych

Jedną z najskuteczniejszych metod przynoszących ulgę jest nebulizacja z soli fizjologicznej wzbogaconej ektoiną. Zabieg ten polega na podaniu preparatu w formie mgiełki bezpośrednio do układu oddechowego. Dzięki temu śluzówki zostają oczyszczone z zalegających wydzielin, a uczucie suchości ustępuje.

Ważnym elementem jest pozycja dziecka podczas inhalacji. Malucha nie wolno układać na płasko, ponieważ wtedy cząsteczki preparatu osadzają się na podniebieniu i są połykane, zamiast dotrzeć do dróg oddechowych. Prawidłowe jest ułożenie półleżące – na przykład na brzuchu rodzica.

Tabletki, aerozole i żele

Dla starszych dzieci dostępne są bez recepty tabletki do ssania, spray do gardła oraz żele do jamy ustnej. Zawierają one substancje o działaniu antyseptycznym, przeciwbólowym i powlekającym. Przykładowo, benzydamina, należąca do niesteroidowych leków przeciwzapalnych, wykazuje kompleksowe działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Jej dawkowanie u najmłodszych opiera się na masie ciała – podaje się 1 dawkę na każde 4 kg wagi dziecka, powtarzając aplikację od 2 do 6 razy na dobę. W preparatach ziołowych króluje wyciąg z porostu islandzkiego, bogaty w substancje śluzowe otulające błonę śluzową. Z kolei wyciąg z malwy czarnej i prawoślaz osłaniają przed czynnikami drażniącymi, a tymianek ułatwia odkrztuszanie.

Składniki antyseptyczne, takie jak chlorheksydyna czy heksylresorcynol, eliminują bakterie na powierzchni śluzówki. Glicerol pełni funkcję emolientu, intensywnie nawilżając przesuszone tkanki. U niektórych pacjentów stosuje się też lidokainę, która miejscowo znieczula zakończenia nerwowe. Pamiętaj jednak, że wybór konkretnego preparatu dla niemowlęcia zawsze musi być skonsultowany z lekarzem.

Czym karmić i jak nawadniać chorego malucha?

Silny ból gardła skutecznie odbiera apetyt i zniechęca do jedzenia. W tym okresie nadrzędnym celem jest utrzymanie prawidłowego nawodnienia organizmu. Maluchowi należy podawać do picia wodę lub słabą herbatę o temperaturze pokojowej, a dzieci karmione mlekiem matki przystawiać do piersi tak często, jak tego potrzebują.

Gdy niemowlę wykazuje chęć na stały pokarm, proponuj mu kremowe zupy, przeciery z warzyw oraz delikatne musy owocowe. Kawałki nie mogą być twarde ani drażniące. Koniecznie unikaj kwaśnych owoców i warzyw, ponieważ ich sok podrażni zaczerwienioną śluzówkę, potęgując uczucie pieczenia i dyskomfortu.

Kiedy infekcja powinna się zakończyć?

Wirusowe zapalenie gardła trwa zazwyczaj około 7 dni. Objawy anginy ropnej utrzymują się dłużej – od 7 do nawet 12 dni. Wysoka gorączka, która towarzyszy zakażeniu bakteryjnemu, powinna ustąpić po 3 do 5 dniach od rozpoczęcia właściwego leczenia.

Domowe sposoby, takie jak syrop z cebuli czy mleko z miodem i czosnkiem, nie są przeznaczone dla niemowląt przed ukończeniem 12. miesiąca życia.

Jeśli po upływie wspomnianego czasu stan dziecka się nie poprawia, konieczna jest ponowna wizyta u pediatry. Nieleczona angina może skutkować powikłaniami, do których zalicza się ropień okołomigdałkowy, zapalenie ucha środkowego czy gorączkę reumatyczną.

Na zakończenie warto podkreślić, że w okresie wzmożonych zachorowań niezwykle ważna jest profilaktyka. Do podstawowych działań należy stosowanie nawilżacza powietrza w przegrzewanych pomieszczeniach oraz ochrona małego dziecka przed dymem papierosowym i kontaktem z osobami przeziębionymi.